KỶ NIỆM 96 NĂM NGÀY THÀNH LẬP ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM (3/2/1930-3/2/2026): ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM RA ĐỜI - MỘT BƯỚC NGOẶT VĨ ĐẠI TRONG LỊCH SỬ CÁCH MẠNG VIỆT NAM
Ngày 3/2/1930 là một mốc son lịch sử vô cùng quan trọng của cách mạng Việt Nam, đánh dấu sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam – đội tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam, lực lượng lãnh đạo nhân dân ta giành độc lập dân tộc và xây dựng đất nước.
Từ cuối thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc. Các nước tư bản đế quốc tăng cường bóc lột nhân dân lao động trong nước, đẩy mạnh xâm lược và áp bức các dân tộc thuộc địa. Sự thống trị của chủ nghĩa đế quốc làm đời sống nhân dân lao động trên thế giới trở nên cùng cực; mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa với chủ nghĩa thực dân ngày càng gay gắt, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 đã đưa chủ nghĩa Mác – Lênin từ lý luận trở thành hiện thực, mở ra một thời đại mới trong lịch sử loài người; trở thành ngọn đuốc soi đường cho các dân tộc bị áp bức đứng lên đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người.
Tháng 3/1919, Quốc tế Cộng sản (Quốc tế III) ra đời, thúc đẩy mạnh mẽ phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, đồng thời có vai trò quan trọng trong việc truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin và thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Ở Việt Nam, năm 1858, thực dân Pháp xâm lược nước ta, từng bước thiết lập bộ máy thống trị, biến nước ta từ một quốc gia phong kiến thành một xứ thuộc địa. Chính sách thống trị của thực dân Pháp đã làm xã hội Việt Nam biến đổi sâu sắc.
Về chính trị, thực dân Pháp áp đặt chế độ cai trị chuyên chế, tước bỏ quyền lực đối nội, đối ngoại của chính quyền phong kiến, đàn áp đẫm máu các phong trào yêu nước, chia nước ta thành ba kỳ với ba chế độ cai trị khác nhau.
Về kinh tế, thực dân Pháp cấu kết với giai cấp địa chủ bóc lột nông dân, cướp đoạt ruộng đất, vơ vét tài nguyên, áp đặt nhiều thứ thuế khóa nặng nề, xây dựng một số cơ sở kinh tế chủ yếu phục vụ khai thác thuộc địa.
Về văn hóa, chúng thực hiện chính sách ngu dân, bưng bít thông tin, xuyên tạc lịch sử, kìm hãm sự phát triển tinh thần của nhân dân ta.
Dưới tác động của chính sách thống trị thực dân, xã hội Việt Nam phân hóa sâu sắc; mâu thuẫn cơ bản và chủ yếu là mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân Việt Nam với thực dân Pháp xâm lược và tay sai.
Các phong trào yêu nước chống thực dân Pháp từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX diễn ra liên tục và sôi nổi, thể hiện truyền thống yêu nước, bất khuất của dân tộc ta, nhưng đều lần lượt thất bại do thiếu đường lối đúng đắn, thiếu tổ chức lãnh đạo thống nhất. Cách mạng Việt Nam rơi vào cuộc khủng hoảng sâu sắc về đường lối cứu nước.
Giữa lúc đó, ngày 5/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước theo con đường mới. Qua quá trình hoạt động thực tiễn ở nhiều nước châu Âu, châu Phi, châu Mỹ, Người nhận ra rằng chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa đế quốc là nguồn gốc mọi đau khổ của nhân dân lao động ở chính quốc và các nước thuộc địa.
Năm 1919, với tên gọi Nguyễn Ái Quốc, Người gửi Bản yêu sách 8 điểm tới Hội nghị Véc-xây, đòi các quyền tự do, dân chủ và bình đẳng cho dân tộc Việt Nam.
Tháng 7/1920, khi đọc “Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa” của Lênin, Nguyễn Ái Quốc đã tìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc Việt Nam - con đường cách mạng vô sản. Tháng 12/1920, Người tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp, trở thành người cộng sản đầu tiên của Việt Nam.
Từ năm 1921 đến năm 1930, Nguyễn Ái Quốc tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam; chuẩn bị về tư tưởng, chính trị, tổ chức và cán bộ cho sự ra đời của Đảng. Người sáng lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, đào tạo đội ngũ cán bộ nòng cốt, xuất bản nhiều tác phẩm lý luận quan trọng, tiêu biểu là “Đường cách mệnh”, đặt nền tảng tư tưởng cho cách mạng Việt Nam.
Cuối năm 1929, yêu cầu cấp bách đặt ra là phải thành lập một Đảng Cộng sản thống nhất, chấm dứt tình trạng chia rẽ trong phong trào cộng sản. Từ ngày 6/1 đến ngày 7/2/1930, dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản họp tại Hương Cảng (Trung Quốc), quyết định thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Hội nghị thông qua các văn kiện quan trọng: Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Chương trình tóm tắt và Điều lệ vắn tắt của Đảng - hợp thành Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (9/1960) quyết định lấy ngày 3/2 hằng năm làm ngày kỷ niệm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam với Cương lĩnh chính trị đầu tiên đã mở ra thời kỳ mới cho cách mạng Việt Nam - thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đây là bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử cách mạng Việt Nam, chấm dứt cuộc khủng hoảng về đường lối và tổ chức lãnh đạo của phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX; khẳng định giai cấp công nhân Việt Nam đủ khả năng lãnh đạo cách mạng.
Đảng Cộng sản Việt Nam là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác – Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam; đồng thời gắn cách mạng Việt Nam với phong trào cách mạng thế giới, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, làm nên những thắng lợi vẻ vang của dân tộc ta.