Nghĩa vụ quân sự là trách nhiệm và quyền lợi cao quý của mỗi công dân Việt Nam. Việc chấp hành đúng Luật Nghĩa vụ quân sự không chỉ thể hiện tinh thần yêu nước mà còn là nghĩa vụ bắt buộc theo quy định của pháp luật. Để đảm bảo tính nghiêm minh, Nghị định 37/2022/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định 120/2013/NĐ-CP) đã quy định cụ thể các mức xử phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này, với mức phạt tiền đã tăng lên rất cao so với trước đây.
1. Vi phạm về đăng ký nghĩa vụ quân sự
Đăng ký nghĩa vụ quân sự là bước đầu tiên để quản lý nguồn công dân trong độ tuổi nhập ngũ. Khi vi phạm quy định này, công dân sẽ bị xử phạt như sau:
Không đăng ký nghĩa vụ quân sự lần đầu: Phạt tiền từ 8.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với nam công dân đủ 17 tuổi trong năm mà không đến đăng ký theo lệnh gọi.
Không đăng ký bổ sung, không đăng ký di chuyển: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 12.000.000 đồng nếu không thực hiện đăng ký khi thay đổi nơi cư trú, nơi làm việc/học tập hoặc không đăng ký tạm vắng theo quy định.
2. Vi phạm về kiểm tra, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự
Khám sức khỏe là căn cứ quan trọng để xét duyệt nhập ngũ. Các hành vi trốn tránh hoặc can thiệp vào kết quả khám sức khỏe bị xử lý rất nặng:
Không có mặt đúng thời gian, địa điểm khám sức khỏe: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 12.000.000 đồng mà không có lý do chính đáng.
Cố ý không nhận lệnh gọi kiểm tra, khám sức khỏe: Phạt tiền từ 12.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng.
Hành vi gian dối làm thay đổi kết quả sức khỏe: Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với các hành vi như sử dụng chất kích thích, thuốc can thiệp chỉ số sinh lý hoặc tự gây thương tích.
Đưa tiền, tài sản hoặc lợi ích khác để làm sai lệch kết quả: Phạt tiền từ 25.000.000 đồng đến 35.000.000 đồng đối với người đưa hối lộ nhằm trốn tránh NVQS.
3. Vi phạm quy định về nhập ngũ (Trốn lệnh gọi nhập ngũ)
Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng nhất trong giai đoạn thực hiện nghĩa vụ quân sự:
Không có mặt đúng thời gian, địa điểm tập trung ghi trong lệnh gọi nhập ngũ: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng (nếu không có lý do chính đáng).
Gian dối nhằm trốn tránh thực hiện lệnh gọi nhập ngũ: Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
Ngoài ra, người vi phạm lệnh gọi nhập ngũ bắt buộc phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là buộc thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định.
4. Truy cứu trách nhiệm hình sự
Nếu đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự mà còn tiếp tục vi phạm, công dân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 332 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017):
Khung 1: Cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Khung 2: Phạt tù từ 01 năm đến 05 năm nếu thuộc các trường hợp: tự gây thương tích/tổn hại sức khỏe, phạm tội trong thời chiến, hoặc kéo theo người khác cùng phạm tội.
Việc tăng mạnh các mức xử phạt hành chính và áp dụng tài xế hình sự nghiêm khắc cho thấy thái độ kiên quyết của Nhà nước đối với các hành vi trốn tránh nghĩa vụ quân sự. Mỗi công dân cần tự giác nâng cao ý thức chấp hành nghiêm các quy định, thực hiện trọn vẹn trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc.